Sinds twee decennia wordt elke septembermaand gewijd aan het tellen van drie belangrijke mariene soorten: groupers, corbs en grote penhoorns. Deze operaties vinden plaats in de calanques en rond de eilanden van Marseille. Twintig jaar na de lancering van dit initiatief maken we de balans op van de waargenomen veranderingen.
Een Positieve Balans voor de Groupers en Corbs
« Bij de eerste editie, herinnert Sandrine Sauge-Merle zich, projectleider voor CODEP 13* en haar commissie voor onderwatermilieu en biologie, hadden we slechts één grouper en geen enkele corb geobserveerd! » Dit jaar, dankzij de deelname van 175 duikers op 22 locaties, getuigen de cijfers van een opmerkelijke ontwikkeling. Tussen de eilanden Riou, Plane, Jarre, Maïre, maar ook Planier, en de calanques van Sormiou en Morgiou, werden 591 groupers en 127 corbs geteld. « Na 20 jaar hebben we een solide tijdsreferentie en een nauwkeurige kennis van de locaties », voegt de organisator toe.
Groei van de Populaties: De Effecten van Beschermingsmaatregelen
Sinds 2013 heeft Frankrijk een moratorium ingesteld dat de bruine grouper (Epinephelus marginatus) elke 10 jaar en de corb (Sciaena umbra) elke 5 jaar beschermt, waardoor hun onderwaterjacht wordt verboden. Deze maatregelen, zoals elders, lijken hun vruchten af te werpen. De groupers zijn nu wijdverspreid, met een winst van 140 individuen ten opzichte van de vorige inventarisatie. De populatie van corbs daarentegen blijft stabiel, mogelijk een grens bereikt hebbend, omdat deze gelijk is aan de inventarisatie van 2021 (de editie van 2022 werd geannuleerd vanwege slecht weer).
« Het is cruciaal om deze inventarisaties voort te zetten, benadrukt Sandrine Sauge-Merle, om de effectiviteit van de beschermingsmaatregelen aan te tonen. » Bovendien laten de waarnemingen zien dat de corbs, die voorheen beperkt waren tot enkele locaties, zich nu door de hele zone verspreiden. « In tegenstelling tot de beweringen van sommige tegenstanders van het moratorium verdringen ze andere soorten niet. De biodiversiteit blijft essentieel », benadrukt ze.
De Grote Penhoorn: Een Trieste Armoede
Helaas is er geen enkele grote penhoorn (Pinna nobilis) geteld. Ondanks een lichte stijging enkele jaren geleden, lijkt de epizoötie die deze soort heeft getroffen, deze hoop te hebben vernietigd. « We hebben er dit jaar geen enkele gevonden », betreurt de organisator. « Daarentegen hebben we Pinna rudis waargenomen. »
Deze soort, kleiner en gedrongener, met meer uitgesproken stekels, lijkt bestand te zijn tegen de parasiet die de grote penhoorn heeft uitgedund. Deze waarnemingen zijn belangrijk om te bepalen of zij uiteindelijk de grote penhoorn in ons onderwaterlandschap zal vervangen. Prof. Nardo Vicente, specialist van de soort en aanwezig sinds de eerste editie, was ook aanwezig.
Het Belang van Burgerwetenschap
« De kracht van vrijwilligers, benadrukt Sandrine Sauge-Merle, is hun vermogen om zich in groten getale tegelijk te mobiliseren, waardoor onderzoekers een compleet momentopname krijgen op een specifiek moment. » Sandrine Ruitton (onderzoeker aan het Mediterraan Instituut voor Oceanologie en lid van de Studie Groep voor Grouper) herinnerde eraan tijdens de operatie. Hoewel teams van mariene biologen regelmatig inventarisaties uitvoeren in het Nationaal Park van de Calanques, maken hun beperkte middelen het hen onmogelijk om tegelijkertijd op alle locaties aanwezig te zijn, en moeten ze rekening houden met de seizoensgebonden milieuvariaties.
Dit is het belangrijkste doel van burgerwetenschappen: onderzoekers extra ogen en tijd bieden. « Terwijl ze nauwgezet, verduidelijkt de organisator, de observatieprotocollen respecteren vastgesteld door de professionals, in dit geval Eric Charbonnel, wetenschappelijk coördinator van het Blauwe Kust Marine Park en lid van het GEM. »
*Afdelingscomité van Bouches-du-Rhône van de FFESSM
Dit artikel, oorspronkelijk geschreven door Isabelle Croizeau voor de papieren editie van PLONGEZ!, is aangepast voor het web.
Foto’s © Eric Porché.