NEEMO: Wanneer NASA zich voorbereidt op de verovering van de ruimte in de diepten van de oceaan – Dossier Abyssen 3

Voor de kust van Florida voert NASA elk jaar een unieke proef uit: het sturen van een bemanning naar de onderwatermodule Aquarius om de uitdagingen van een ruimteverkenningsmissie te simuleren. Afgesneden van de wereld in deze onderwaterhabitat, ervaren de astronauten totale isolatie en voeren ze tijdens de NEEMO-missies talrijke duiken uit die bedoeld zijn om de omstandigheden na te bootsen die zich zullen voordoen bij toekomstige expedities naar de maan of Mars.

Het onderwaterlaboratorium Aquarius: een uniek trainingscentrum

Sinds het begin van de jaren 2000 heeft NASA 23 NEEMO-missies georganiseerd. Elke keer duikt een nieuwe bemanning voor meerdere dagen onder water, opererend op een diepte van meer dan 20 meter, in het laboratorium Aquarius beheerd door de Florida International University (FIU), vlakbij de Keys. Deze module, verbonden met een drijvend platform voor stroomvoorziening en audio-, video- en computercommunicatie, handhaaft een druk die identiek is aan de aquatische omgeving (3 bar) en blijft permanent toegankelijk via een sluis die verbonden is met de onderwaterwereld.

De ervaring van de bemanningen is vergelijkbaar met die van een ruimtestation: opsluiting in een kleine ruimte, de onmogelijkheid om zonder een lange desaturatie terug naar de oppervlakte te gaan, en het beheer van grote risico’s. Zoals Laurent Ballesta en zijn team tijdens de Gombessa 5 expeditie (zie Plongez! nr. 22 en 25), leven de bewoners van Aquarius in stikstofverzadiging, wat extreme voorzorgsmaatregelen vereist.

Intensieve trainingen, dicht bij de realiteit van de ruimte

In 2014 nam Hervé Stevenin, net als Thomas Pesquet, deel aan de NEEMO 19 missie en getuigt hij: « Wij worden getraind om te reageren op kritieke noodsituaties vergelijkbaar met die van het internationaal ruimtestation: drukverlies (overstroming), brand, atmosferische besmetting… We moeten op elk moment kunnen evacueren en wachten op hulp onder de zee, in een klok, totdat een schip met een decompressiekamer arriveert. De risico’s zijn reëel. We moeten uiterst consequent zijn in elke handeling en de procedures nauwgezet volgen. Tijdens een duik van 4 uur ver van de module kan de kleinste fout fataal worden. Je legt je leven in de handen van je partners, en omgekeerd. Dit absolute vertrouwen smeedt de groepsgeest, net zoals aan boord van een ruimteschip.»

Elke dag is minutieus gepland zoals aan boord van het ISS: CAPCOMs zorgen voor de verbinding met de oppervlakte, wetenschappelijke experimenten worden uitgevoerd in de module, en dagelijkse duikuitstapjes (EVA voor Extra Vehicular Activity) worden volgens een strak schema gepland.