« Barracuda’s! » Oh? Bent u er zeker van? Want deze groep van de Sphyraenae bevat talrijke soorten, die vaak op dezelfde plaatsen leven (hoewel ze zich niet samen voortplanten wegens verschillende gewoonten) en sterk op elkaar lijken. Zozeer zelfs dat veel publicaties deze twee soorten snoekbaarzen die rond Frankrijk worden aangetroffen niet onderscheiden… U zult op de details moeten letten om ze te herkennen!
1- De grote vorm
De verlengde en zilverachtige snoekbaars (of spet) meet maximaal 160 cm (op 15-jarige leeftijd), heeft een puntige, scherpe en prognathe kop (de onderkaak naar voren). Zijn vinnen zijn kort, zelfs de 2 rugvinnen, en de staart is goed gevorkt in een V-vorm bij het volwassen dier (niet bij de jongvis), waardoor deze op een snoek lijkt (Sphyraena in het Latijn) van de zee. Deze snoekbaarzen worden aangetroffen tussen 0 en 100 m diepte.
2- Zijn het snoekbaarzen of snoekbaarzen?
Sphyraena viridensis of “snoekbaars met gele bek” heeft ongeveer twintig donkere verticale strepen verspreid over het lichaam en geen schubben op de kieuwdeksels. S. sphyraena lijkt er sterk op, met soms weinig zichtbare schubben op de wangen en zonder strepen, of ze zijn erg bleek. Volgens sommige auteurs zijn het nauw verwante soorten en zouden de “bleke” hybriden zijn (normaal gesproken onvruchtbaar als de soorten gescheiden zijn, denk aan een muilezel of muildier). Toch planten ze zich voort: deze donkere strepen zouden dus een variabel kenmerk zijn binnen een enkele soort, net zoals oogkleur bij mensen?
3- Groepsstrategie of groep van strategen?
Als jong dier zweeft de snoekbaars in ondiep water, zich schuilhoudend in zeegrasvelden om te ontsnappen aan kannibalisme, vooral door volwassen dieren. Ze leven in scholen van uiteenlopende omvang (van 10 tot 40 individuen) en van verschillend formaat (gemiddeld 40-60 cm). Groepsstrategie om predatoren te vermijden? Ze staan bovenaan de voedselketen. Om de jacht te organiseren? Nog geen gedefinieerde rol… Het zijn simpelweg solitaire dieren die zich regelmatig verenigen.
4- Verslindt alles (wat kleiner is)
U heeft het misschien opgemerkt, snoekbaarzen zijn solitair in de winter, terwijl de scholen in de zomer gigantisch kunnen zijn: dit hangt af van de gezochte prooien, vooral de kust. Het zijn voornamelijk kleine vissen, zoals de kleine makrelen Trachurus picturatus die hun menu vormen, scholen tegen scholen. Octopussen, inktvissen en zelfs wormen of schaaldieren die ze tegenkomen, vullen het menu aan.
5- « Ba-rra-cu-da ! »
Wat zou u zeggen als, op een groep wilde katten stuitend, iemand zou zeggen “Oh, cheeta’s!”? Waarom worden de groepen snoekbaarzen dan “barracuda’s” genoemd, terwijl er een vis van 2 m lang, zilverachtig en solitair in de Rode Zee is die deze naam draagt Sphyraena barracuda ? Deze soort komt namelijk in bijna alle zeeën en oceanen voor. Zelfs in de westelijke Middellandse Zee door het Suezkanaal… En de jongen van deze grote barracuda leven in groep, dus de verwarring is gemakkelijk.
6- Gebit
Hoe kunnen ze worden onderscheiden? Hun lange, scherpe, hondachtige tanden zijn goed zichtbaar wanneer de snoekbaars gaapt (om eventuele grote predatoren zoals duikers af te schrikken?). Maar als de mond gesloten is, zijn hun tanden onzichtbaar. Daarentegen heeft de grote barracuda zulke grote tanden dat ze uitsteken aan de zijkanten van zijn gesloten mond.
7- Snelheid en nieuwsgierigheid
Een snoekbaars, bovenaan de voedselketen geplaatst, heeft weinig reden om bang te zijn. Het zou zelfs in zijn voordeel zijn om te controleren of alles wat hij tegenkomt eetbaar is. Daarom kunnen snoekbaarzen soms dichter bij duikers komen. Met snelheiden tot 40 km/u kunnen ze vluchten en zeer snel terugkomen. Blijf alert voor uw foto’s! Meestal lui, wachten ze tegen de stroming in.
8- Gevaarlijkheid te relativeren
Het is indrukwekkend om in een school snoekbaarzen te belanden! Ze vallen alleen de kleinste aan voor voedsel, u loopt weinig gevaar, zolang uw vingers zijn gehandschoend of moeilijk bereikbaar. Het zijn eerder zij die bang zouden zijn: als u te opdringerig bent, kan een snoekbaars preventief bijten. En daarbij zijn tanden breken, want deze zijn dun en kwetsbaar.
9- Worden het er meer?
Duikers hebben de indruk steeds meer scholen snoekbaarzen te zien. Toch is aangetoond dat de snoekbaars met gele bek een lage vernieuwingsgraad heeft (weinig volwassen dieren vergeleken met de hoeveelheid eieren). De S. chrysotaeniaof snoekbaarzen met gele streep, die kleiner zijn en gele staarten hebben, waargenomen in het oostelijke bekken van de Middellandse Zee, zijn grote concurrenten. Worden het er dus steeds meer of worden ze geleidelijk vervangen?
10 Momenteel
Er zijn talrijke soorten Sphyraenae en met de opwarming van het water, komen mediterrane soorten in competitie met die van het Suezkanaal en het kanaal van Gibraltar. Maar ze komen er ook uit, op weg naar de Canarische Eilanden en andere Atlantische eilanden, terwijl ze zuidelijk blijven.
Jérémy Delille