Onderwerp van de bestseller De Jaws van Peter Benchley (en de verfilming door Steven Spielberg), de grote witte haai (Carcharodon carcharias) fascineert veel duikers. De enige soort van het geslacht Carcharodon, de grootste roofhaai onderscheidt zich door zijn indrukwekkende omvang evenals zijn opvallende verschijning, zoals te zien is in de onderstaande video opgenomen op het eiland Guadalupe in Mexico, een van de top locaties in de wereld om het dier in zijn natuurlijke omgeving te observeren.
Foto hierboven: © Nicolas Barraqué1) Imposant! Een van de grootste exemplaren van de grote witte is waargenomen in 2013 bij Guadalupe, Mexico. Bijgenaamd Deep Blue, deze vrouwelijke haai van meer dan 6 meter lang en 50 jaar oud, zou in januari 2019 opnieuw zijn gezien voor de kust van Oahu, Hawaii. Hoewel het de grootste roofhaai is, is de grote witte niet de langste: hij wordt namelijk ruimschoots overtroffen door de walvishaai en de reuzenhaai (tot wel 12 meter lang)2) Een voorouder in de Middellandse Zee : gevonden fossiele tanden zouden aantonen dat de witte haai al sinds het Plioceen in het Middellandse Zeegebied leefde met lengtes die de 6,7 meter overschrijden. De laatste studie, daterend van februari 2020, onthult dat de witte haaien daar 3,2 miljoen jaar geleden verschenen zijn en afkomstig zijn van populaties uit Australië en de Stille Oceaan die zich verspreid hebben.3) Een warme vis: behorend tot de familie van de Lamniden, is de grote witte endothermisch: hij houdt continu zijn lichaamstemperatuur 10°C boven de omgevingstemperatuur.4) Hij reinigt de oceanen: voornamelijk bekend als roofdier, is de witte haai deels aaseter en kan zich voeden met karkassen van potvissen of walvissen. Hij kan zich onthouden van eten gedurende 45 tot 90 dagen.5) Een formidabel zicht: zijn waarnemingsvermogen in het schemerlicht is veruit superieur aan dat van mensen dankzij zijn dubbele netvlies: een spiegelstructuur achter het netvlies zorgt voor meer licht. De haai beschermt zijn ogen tijdens de aanval door ze naar binnen te draaien in zijn oogkassen.6) Extrasensorische receptoren: geconcentreerd bij het hoofd, zijn de ampullen van Lorenzini een onderdeel van de gemodificeerde zijlijn en bijzonder gevoelig voor elektrische velden, waardoor de haai zijn prooi kan detecteren door zijn uitgezonden elektrische intensiteit.7) Niet zo solitair: Sociaal gedrag kan het voedselgedrag overheersen bij interactie met andere soortgenoten. Bij een ontmoeting tussen twee individuen zwemmen ze 30 seconden zij aan zij om elkaar te meten.8) Identificatiemethoden: witte en grijze markeringen op hun flank, kieuwen en staart. Ook de karakteristieke littekens die de vrouwtjes oplopen tijdens de paring
9) Een bedreigde soort: de grote witte haai staat op de wereldwijde rode lijst van bedreigde soorten van de IUCN, gecategoriseerd als ‘kwetsbaar’. De Europese lijst beschouwt hem als ‘ernstig bedreigd’. In Frankrijk zijn de gegevens onvoldoende.10) Oneindig veel tanden: de grote witte haai verliest voortdurend zijn tanden. 4 tot 6 rijen ontwikkelende tanden kunnen deze vervolgens vervangen. Gedurende zijn leven kan hij meer dan 30.000 tanden hebben.
https://vimeo.com/379976689Waar hem ontmoeten? De grote witte haai is met bijna zekerheid te zien in drie landen: in Zuid-Afrika (Gansbaii), in Mexico (Guadalupe – video hieronder) en in Zuid-Australië (Port Lincoln). In deze verschillende plekken wordt er uitsluitend vanuit een kooi gedoken.
Lisa Ferré