Na een slaap van 1000 jaar in het water van het Lac du Bourget, is een houten kano naar de oppervlakte gebracht om te worden geanalyseerd voordat deze in 2019 zou worden tentoongesteld in het Savoyaards Museum van Chambéry.
Ontdekt door een duiker in 1989, op 32 meter diepte, in water met een extreem beperkte zichtbaarheid (minder dan één meter), werd het vaartuig in 2002 bestudeerd en koolstof-14 gedateerd door Yves Billaud, onderzoeksingenieur bij het Departement voor Onderwaterarcheologisch Onderzoek (DRASSM). Volgens deze studie dateert het object uit een periode tussen 680 en 940 (tussen de 7e en de 10e eeuw). Het Savoyaards Museum van Chambéry vroeg in 2016 toestemming voor een extractie om zijn collecties te verrijken en deze vondst aan het publiek te presenteren.
Deze Karolingische kano is een waarlijk schat voor het museum:
– Het bezit slechts een beperkte hoeveelheid middeleeuwse voorwerpen,
– Zeer weinig daarvan dateren uit de periode van de vroege Middeleeuwen,
– Er is slechts één andere kano van dit type ontdekt in Frankrijk, in Nemours,
– Het object is in een behoorlijk goede staat van conservering en heeft een indrukwekkende grootte (5,6 meter lang),
– Vanuit een wetenschappelijk en historisch oogpunt kan deze kano veel kennis verschaffen over het leven in de regio tijdens de Karolingische tijd.
Een minutieuze onderwaterextractie
Het kostte de duikers 10 dagen om het overblijfsel veilig te extraheren zonder het risico te lopen het te beschadigen. Plaatsing van bakens, installatie van een ijzeren frame rond het vaartuig om het te beschermen, opliften, slepen… 8 duikers waren betrokken bij deze operatie: 2 waren duikers van de DRASSM, Yves Billaud, onderzoeksingenieur, en Sébastien Legrand, hyperbare veiligheidscontroleur. De andere 6 waren allen vrijwilligers (geclassificeerd CAH 2B INPP), voornamelijk duikbrandweerlieden of gendarmes, actief of met pensioen. Er was veel voorbereiding nodig voor de uiteindelijke extractie op 28 juni. En de uitdaging was groot gezien het aantal moeilijkheden: duiken met slechte zichtbaarheid, in een beperkte tijdsperiode vanwege de diepte van de locatie (32 meter), wachten op rustige weersomstandigheden om schade aan de kano tijdens het omhooghalen of transport te voorkomen, bescherming van de kano om te voorkomen dat deze uitdroogt…
Een grondige studie in het lab
Verplaatst naar het ARC-Nucléart laboratorium van het CEA in Grenoble direct na de extractie, zal de kano worden gerestaureerd en twee jaar lang worden geanalyseerd alvorens aan het publiek te worden tentoongesteld. Het eikenhout, doordrenkt met water en micro-organismen, zou kunnen vervormen of zelfs beschadigen tijdens het drogen. Daarom zal het laboratorium een vloeibare hars in plaats van water insluiten, de kwetsbare delen consolideren en het oppervlak van het archeologische object harmoniseren.
De kano zal eind 2019 worden tentoongesteld in het Savoyaards Museum van Chambéry. Een video die zijn weg vanaf de bodem van het Lac du Bourget, zijn extractie en de resultaten van de daarop uitgevoerde studies volgt, zal aan bezoekers worden vertoond.Praktisch : het museum is momenteel gesloten voor renovaties en zal zijn deuren pas eind 2019 weer openen.
Margot Harty