Zelfs als je je gehoor onder water verhoogt, zul je de grote zeekrekel niet horen zingen – Scyllares latus. Deze grote kreeftachtige is eerder verlegen en onopvallend in tegenstelling tot zijn aardse naamgenoot die uitbundig aangeeft dat het mooie weer is teruggekeerd. Het is zeldzaam om de grote zeekrekel te ontmoeten, maar als een duikgroep er een tegenkomt, weet het hele schip het snel.
1- Een wespentaille… nee! Een krekel: De grote zeekrekel lijkt op een grote langoest met een afgeplat lichaam en heeft zijn antennes ingeruild voor twee grote ‘paletten’ die fungeren als schild op het voorste deel van het dier. Zijn gedrongen lichaam kan een respectabele grootte bereiken van 35 tot 50 cm. Het is een soort onderwater-tank waarvan de bepantsering zijn roofdieren veel hoofdbrekens zal bezorgen2- Een solide harnas: Het behoort tot de onderstam van de schaaldieren en heeft dus een rigide en geleed pantser dat bijna het hele lichaam bedekt. Deze externe bescherming, hoewel zeer effectief, heeft het nadeel dat het niet met de groei van het dier meegroeit. Daarom moet het, om te kunnen groeien, het te kleine pantser afwerpen en een groter maken. Dit complexe fenomeen staat bekend als vervelling en het pantser dat zo in de natuur achterblijft, wordt het exuvium genoemd. Hoe ouder het dier, hoe meer tijd er tussen de vervellingen zit.3- Het beweegt bij de krekels: De grote krekels zijn tienpotigen. Ze verplaatsen zich op de verschillende substraten met vijf paar poten onder de thorax, maar dit leidt helaas tot een zekere traagheid… In geval van gevaar kan hij echter een grote snelheid tonen door snel zijn buik over zichzelf heen te vouwen om achteruit te vluchten.4- Een veelzijdige camouflage: Het pantser van de grote zeekrekel is roodbruin van kleur en past perfect bij de spleten en grotten waar hij leeft. Zijn ruwe uiterlijk versterkt deze camouflage duidelijk. Hij behoudt echter een kleine perfect identificeerbare kleurenteint met paarse randen rond de verschillende platen die zijn kop vormen. De oudste individuen, die het zelden vervellen, zien hun pantser bedekt raken met talrijke micro-organismen die hun vermogen om zich te verbergen nog versterken.5- Diverse leefomgevingen: Aanwezig in de Middellandse Zee en langs enkele kusten van de Oost-Atlantische Oceaan, wordt de grote zeekrekel voornamelijk gevonden in grotten, spleten en holtes nabij detritische bodems. Ze kunnen gebieden verkennen die variëren van 4 m tot meer dan 100 m diepte.6- Het is etenstijd: De zeekrekel is voornamelijk carnivoor en eet graag weekdieren, kleine tweekleppigen en slakken zoals hoorntjes. De stevigheid van het uiteinde van zijn poten is een geweldig gereedschap waarmee het prooien van hun support kan losmaken en schelpen gemakkelijk kan openen. Toch kan de zeekrekel ook opportunistisch zijn en is niet vies van het eten van de resten van rottende dieren die op zijn pad komen.
7- Haren op de poten: de talrijke wimpers en haren op de poten van de grote zeekrekel zijn zeer effectieve zintuigen. Hiermee kan het zowel de bewegingen van roofdieren om zich heen als de prooien die het zou willen verslinden voelen. Het kan namelijk de trillingen detecteren die dieren kunnen produceren en zo lokaliseren, zelfs als ze een paar centimeter diep begraven zijn.8- Het feest is ‘s nachts: zoals veel schaaldieren is de grote zeekrekel voornamelijk ‘s nachts actief. Behalve bij enige verstoring, blijft zij verborgen in de groeven waarin zij leeft. Toch is het een dier dat niet van eenzaamheid houdt en liever in groepen leeft. Dit sociale gedrag komt tot uiting door samenkomen op specifieke plaatsen tijdens de voortplantingsperioden.9- De krekel en zijn kleintjes: De grote zeekrekel plant zich over het algemeen voort tijdens de warme zomer- en lentemaanden. Daarna bewaart het vrouwtje alle eitjes onder haar buik tot ze uitkomen. Ze heeft ook kleine tangetjes op haar achterpoten om toegang te krijgen tot haar legsel en deze goed te verzorgen. De verdere ontwikkeling is nog steeds slecht begrepen, aangezien er tot op heden weinig larven zijn gevonden en geobserveerd. De hypothesen neigen eerder naar een planktonische groei, gevolgd door een fase waarin de juvenielen terugkeren naar de zeebodem.10- Een gewilde delicatesse: Hoewel zeldzaam, was de grote zeekrekel een gewilde en gewaardeerde lekkernij voor liefhebbers van zeevruchten. Maar sinds het besluit van 26 november 1992 is deze soort volledig beschermd in Frankrijk. Het maakt ook deel uit van de soorten die zijn opgenomen in de Europese richtlijn voor de bescherming van habitats. Helaas eindigen deze beschermingen bij de grenzen van de landen, en de exemplaren langs de Afrikaanse kusten worden nog steeds sterk bevist.
Fabien Valladier
https://vimeo.com/274271196.Afbeelding opening © Nicolas Barraqué