Een regenboog van kleur
De coralligène is de rijkste en meest kleurrijke onderwaterhabitat van de Middellandse Zee. Het wordt voornamelijk gevormd door de ophoping van kalk geproduceerd door korstvormende rode algen, de zogenaamde corallinaceae. De dominante kleuren van de coralligène variëren afhankelijk van diepte, licht en aanwezige soorten. Over het algemeen ziet men rood, roze en paars in door algen gedomineerde gebieden, geel en oker met sponzen, sommige gorgonen of ook nog ascidia. De coralligène kan wit variëren met mosdiertjes of helaas wanneer het dode organismekoloniën heeft. Het is violet tot donkerrood met de gorgonen die het beroemd maken. Het is groen of bruin met zijn algen en soms helemaal blauwachtig wanneer er weinig licht is.
Het geheel biedt een zeer kleurrijke en complexe omgeving, typisch voor de schaduwrijke en weinig verlichte zones tussen 20 en 100 meter diepte. Zijn schoonheid doet niet onder voor de koraalriffen van de tropen. In ons kustgebied bedekken coralligène riffen een kleine cumulatieve oppervlakte van 5.178 hectare. Dit cijfer is aanzienlijk kleiner dan onze Posidonia-weiden (80.000 hectare). De groei ervan is erg langzaam, slechts enkele millimeters per jaar.
De favoriet van duikers
Al deze kleuren en vormen trekken aan. Dit des te meer omdat de coralligène een habitat is voor vele soorten vissen en kreeftachtigen, van kreeften tot bijvoorbeeld tandbaarzen, langs rood koraal en gorgonen. Het aantal soorten dat op de coralligène voorkomt, wordt geschat op 1800. Dit vertegenwoordigt 15 tot 20% van de bekende soorten in de Middellandse Zee. Sommige studies spreken van een gemiddelde dichtheid van 300 verschillende soorten per vierkante meter coralligène. Dit bloeiende leven maakt het een hot spot voor de beoefening van scubaduiken.
Onder druk
Vanwege deze schoonheid en deze ecologische rijkdom staat de coralligène onder druk van maritieme activiteiten. De professionele en recreatieve visserij, zoals netten, beïnvloeden de natuurlijke omgeving. Tot op heden worden er in meer dan 50% van de coralligène gebieden in de steek gelaten visgerei gevonden. Het ankeren van schepen, hoewel op veel kleinere schaal dan voor posidonia’s, beschadigt bepaalde locaties door onder andere de bevolkingen van rode gorgonen te vernietigen. Scubaduiken wordt vaak genoemd als een bron van aantasting van de coralligène. Studies die hierover zijn uitgevoerd, hebben aangetoond dat de impact op het habitat niet of verwaarloosbaar is, afgezien van het verstoren van soorten die soms lijken te worden overschat. De grootste bedreiging voor dit habitat wordt vertegenwoordigd door de effecten van klimaatverandering. Mariene hittegolven veroorzaken soms massale en lokale sterfte van gorgonen, tot grote wanhoop van scubaduikers die van een weelderig zeeboslandschap naar een woestijnlandschap gaan. Gelukkig biedt de veerkracht van de mariene omgeving nog enige hoop, wat blijkt uit de wederopbloei en的新 groeisels die sinds de laatste hittegolf van de zomer 2023 zijn waargenomen.
De hoop op herstel
Naar het voorbeeld van de Posidonia-weiden worden inspanningen gedaan om oplossingen te definiëren voor het herstel van de coralligène. Het is belangrijk om te onthouden dat de eerste ambitie die we allemaal moeten hebben is om de mariene habitats niet te beschadigen of te vernietigen. Toch kan men er alleen maar blij mee zijn dat men ambieert morgen over technische oplossingen te kunnen beschikken om verloren ecologische functies te herstellen of zelfs om lokaal bepaalde verdwenen soorten terug te vinden. De weg is lang, maar de eerste inspanningen, zoals de RESCOR en OP Coral experimenten op de site van Villefranche, laten zeer bemoedigende resultaten zien.
Nog steeds wonderen
Men kan niet over de coralligène praten zonder de laatste GOMBESSA-expeditie over de ringen van kaap Korsika te noemen. Op honderd meter diepte laten deze ringen, waarvan de geografische locatie niet ver van de kust ligt, ons opnieuw de grenzen van onze kennis en ons begrip van het functioneren van de Middellandse Zee zien. Deze atypische structuren herbergen een uitzonderlijk marien leven waarvan sommige soorten voor het eerst worden geïllustreerd of zelfs beschreven. Dit geeft ons een extra hoop om te zeggen dat de Middellandse Zee ons nog vele mooie ontdekkingen zal brengen en om ons des te meer aan te moedigen om te werken aan haar bescherming.
Voor meer informatie
Medtrix : Toezichtboek nr. 22
Nicolas Barraqué