Duikers van de mijnopruimingsdienst, in tegenstelling tot de kwalificatie ‘scheepsduiker’, komen een volledig beroep leren. Hun opleiding van 10 maanden kwalificeert hen voor duiken tot 80 meter en traint hen in specifieke ontmijningstechnieken.
De profielen van degenen die geselecteerd worden om de cursus te beginnen, zijn gevarieerd: sommigen komen direct uit de civiele sector, anderen zijn al scheepsduikers en willen van specialiteit veranderen. De laatsten zijn officieren die tijdens hun toepassingsschool door hun hiërarchie worden geselecteerd, meestal 6 per jaar. Zij beginnen met de basiscursus van mijnopruimingsduiker voordat ze in het tweede deel van de cursus de hogere brevetten volgen (zie getuigenis) voor het Commandogedeelte. « Maar pvoor ons, wanneer zij aankomen, legt hoofdmeester Laurent uit, instructeur, is er geen rang meer, of het nu een jonge man is die net uit Conflans komt of een ‘oude’ officier, het is gelijk.» En voor degenen die zonder certificering beginnen, duurt het, inclusief de verschillende selecties en de daadwerkelijke cursussen, twee jaar opleiding om het brevet van mijnopruimingsduiker te behalen; en nog eens tien maanden voor het BS, het hoger diploma.
Allen, wanneer zij de cursus beginnen, zijn al duikers en in bezit van het scheepsduikercertificaat. Na een snelle verkenning van de verworven kennis, moeten ze dan doorgaan met trainen in lucht tot 50 meter, in stappen van 15 meter, tot ze een diepte van 80 meter bereiken, de limiet van hun interventiegebied. Vier maanden lang blijft het duiken centraal staan in hun leerproces.
Narcose, vijand van de élèmijnopruimingsduikersémineurs
Bij recreatief duiken hebben velen al de effecten van narcose ervaren. Tijdens verkenning loopt de ervaring meestal goed af, op voorwaarde dat men rustig terug naar de oppervlakte keert. Maar voor aspirant-mijnopruimers is dit onaanvaardbaar. En niemand is gelijk in hun gevoeligheid voor de eerste symptomen: « We moeten snel vaststellen legt hoofdmeester Laurent uit, of onze leerlingen er gevoelig voor zijn, door hen onderwaterparcours te laten afleggen. Ze moeten absoluut helder blijven tot 50 meter, een absolute voorwaarde om de opleiding voort te zetten.» Afhankelijk van de sessies blijken twee of drie leerlingen meestal te gevoelig, en om voor de hand liggende veiligheidsredenen tijdens operaties, worden ze definitief uitgesloten. We testen ook hun geschiktheid om de FROGS, het gesloten circuit van gevechtszwemmers, te gebruiken om te zien hoe ze fysiologisch 100% zuurstof verdragen.
Explosieven en onderwatertaken
Zodra het element ‘duiken’ onder de knie is, beginnen ze hun vak volledig te leren. Dit tweede deel is gericht op het hanteren van explosieven en onderwatertaken. Ze leren explosieve ladingen onder water uit te voeren, zowel op land als op het strand aangezien ze kunnen optreden tot de hoogste waterstanden afhankelijk van de getijden. « Dit is ook een belangrijk filter in de opleiding, legt hun instructeur uit. Wie hier te veel stress van krijgt, kan geen mijnopruimer worden.» Ze krijgen ook een basisopleiding in onderwatertaken, in de ondergedompelde werkplaats van de Duikersschool: lassen, snijden, montage van structuren, uitgerust met een narguile… zoveel technische handelingen die ze ook in het veld kunnen uitvoeren.
« De fysieke weerstand, sluit hoofdmeester Laurent af, is zeer belangrijk. We moeten niet vergeten dat de uitrusting 50 kilo weegt! Ze moeten ook zeer comfortabel zijn in water.» En in staat zijn de druk te verdragen die hen wordt opgelegd. « Het is zwaar, je moet gedisciplineerd en gemotiveerd zijn, geeft hij toe, maar het is een geweldig beroep! We sporten, we zitten in het water, en er is een echte variatie in het werk, er is geen risico op verveling».
Na afloop van de cursus kunnen gecertificeerde mijnopruimingsduikers worden toegewezen aan verschillende soorten eenheden: ofwel op een van de 9 mijnenjagers van de Marine, gevestigd in Brest en Toulon; ofwel maken ze deel uit van een van de drie GPD’s, Groepen van mijnopruimingsduikers, in Cherbourg, Brest of Toulon; of ze integreren de Mijnenbestrijdingsvloot, opgericht in afwachting van de komst van het toekomstige mijnbestrijdingssysteem van de Marine. Maar, ingescheept of niet, in training of in operaties, ze zullen elke dag in het water zijn.
« In 2013 behaalde ik mijn scheepsduikercertificaat om me te diversifiëren omdat er aan boord van mijn schip geen was. Toen kreeg ik de behoefte om door te gaan. In 2016 probeerde ik de cursus mijnopruimingsduiker maar slaagde niet. Ik denk dat ik duikervaring miste. In 2017 probeerde ik het opnieuw en slaagde deze keer. Het zijn eigenlijk de eerste 4 maanden die het moeilijkst zijn. Vervolgens, toegewezen aan een mijnenjager, en toen aan de GPD van Toulon, werd ik intern geselecteerd voor de cursus BS van mijnopruimingsduiker, die ons in staat stelt missieleider te worden. Het draait om een overzicht te hebben, in staat te zijn, op het terrein, om alle noodzakelijke maatregelen en beslissingen te nemen. Ik denk dat, om te slagen in dit beroep dat nooit in een vaste kader past, men in staat moet zijn om zich constant aan te passen, jezelf in vraag te stellen, van boven naar beneden te luisteren. En het overtreffen van jezelf accepteren, terwijl je niet vergeet erg nieuwsgierig te zijn. Velen durven niet omdat ze denken dat ze het niet kunnen. Je moet daar vooral niet blijven hangen. Niets is onmogelijk, je moet gewoon informatie verzamelen.»
Meester Vincent, in hogere opleiding (BS) om groepsleider te worden
Ze zijn in het’water elke dag!
« Hoewel de operationele fasen slechts ongeveer een derde van de tijd vertegenwoordigen, wil ik dat mijn duikers niets verliezen van hun training en reflexen », legt commandant Mathieu Fadde, commandant van de GPD Manche uit. Elke dag vermenigvuldigen ze hun duiken van 0 tot 80 meter. « En hoe vaker ze diep zijn, hoe beter! » Ze trainen ook onophoudelijk in het gebruik van detectiehulpmiddelen zoals draagbare sonars, visuele herkenning en de inzet van explosieven. Elke beweging moet voor hen perfect beheerst zijn, wat hen in staat stelt zich tijdens interventies aan te passen aan de specificiteiten van de dag. « En wanneer ze de school verlaten, schat hij, is er volgens mij nog een jaar nodig, zelfs als ze operationeel zijn, om volledig vertrouwd te zijn met de lokale specificiteiten, met name getijden en stromingen. Het is een beroep dat echt alleen in het veld geleerd kan worden.»
Bij operaties werken de mijnopruimers in een autonoom team: twee begeleiders, waarvan één missieleider, en twee teamleden. « Wanneer’het gaat’om bijzondereéuitdagendeèduiken, met name wat betreft diepte, vergroten we hetéteamom ervoor te zorgen dat ze elkaar aflossen,zodat’ze elkaar kunnen afwisselen, vooral omdat we altijd de MN90 tabellen gebruiken die lange decompressiestops vereisen,’legt de verantwoordelijke uit.’ é , précise le responsable ».
Honderdduizenden munitie eenheden à détruire
Vernietigen
« Er is nog steeds gemiddeld één ontdekking per dag, meestal door wandelaars, merkt de commandant op, er zijn nog steeds honderden duizenden niet ontplofte munitie-eenheden in de regio! Gezien hun ouderdom en daardoor instabiliteit, proberen we ze niet te neutraliseren, we vernietigen ze.»» Aan land is de zaak snel opgelost. Na het vaststellen van een veiligheids- en evacuatieperimeter wordt de munitie gedeeltelijk begraven om het risico van rondvliegende metalen scherven te voorkomen, en vervolgens tot ontploffing gebracht. Op zee is de missie delicater. Afhankelijk van de informatie die door vissers wordt verstrekt, die onaangenaam verrast kunnen worden door het aantreffen van een munitie in hun netten, kan het soms twee tot drie dagen duren om ze opnieuw te lokaliseren voordat ze kunnen worden behandeld. « Het gaat vaak om mijnen die meer dan een ton aan explosieven bevatten, legt de korvetkapitein uit, daarom kunnen ze niet te dicht bij de kust tot ontploffing worden gebracht. Ze moeten daarom worden geslingerd, eventueel uitgegraven, vervolgens met behulp van een kraan worden opgehesen en verplaatst nadat een drijflichaam is geplaatst voor meer stabiliteit aan de oppervlakte. » De maritieme prefectuur geeft dan een interventiepositie aan die moet worden gerespecteerd voor de vernietiging, meestal buiten de 6 zeemijl. Ze exploderen tussen twee wateren, om hun impact op de zeebodem te minimaliseren. Walvissen en dolfijnen in de buurt kunnen ook preventief worden verjaagd voordat de lading tot ontploffing wordt gebracht.
Bij de GPD Mediterranée, het beheren van landingsoperaties
Oud marinierscommando, eerste meester Florian is tegenwoordig missieleider bij de GPD Mediterranée. « De specialiteit van de groep, legt hij uit, is wat we VSW noemen (Very Shallow Water, oftewel zeer ondiep water) met als doel het beveiligen van de omliggende bodem en het strand zelf om een troepenlanding mogelijk te maken. » Het gebruik van drones en duikers is bedoeld om elk obstakel, munitie of andere belemmeringen die toegang tot de kust kunnen blokkeren, te lokaliseren en neutraliseren, een training voor eventuele operaties in conflictgebieden.
Hun missie bestaat er ook in om explosieven die worden gevonden door zeegebruikers te vernietigen, hoewel hun aantal veel minder is dan voor de GPD Manche. Ze voeren ook onderwaterwerken uit, zoals het vrijmaken van obstakels, het omhooghalen van wrakken, het snijden. Zij zijn, net als hun collega’s in de Manche, elke dag in het water tussen trainingen en interventies. Een passievol beroep dat goed past bij wat de eerste meester zich had voorgesteld, vooral bij het omgaan met explosievenduikers tijdens zijn verschillende toewijzingen als commando. « Iedereen kan het doen, mits men zeer gemotiveerd is! Men moet ook zeer fysiek zijn, omdat men, naast het gewicht van de uitrusting, zeer zware loodgewichten moet kunnen tillen en ankers moet leggen, tegen de kou, de stroom moet vechten. Je moet kunnen nadenken tijdens inspanning en stress, en de problemen van narcose kunnen beheersen. Je moet van inspanning houden, van teamwork en bescheiden blijven », concludeert hij.
De vereistené–
Franse nationaliteit hebben.
Medisch en fysiek in staat zijn.
Tussen de 17 en 30 jaar oud zijn. In het bezit zijn van het baccalaureaat.
De voorbereidende opleiding vooréde beroepen in het duikenévan Conflans-Sainte-HonorineéEen uniek centrum in Frankrijk rekruteert jaarlijks extern ongeveer een dozijn jongeren om hen, na twee jaar opleiding, duik-explosievenopruimers te maken. Een strak begeleid programma dat hen alle kans biedt.
Un centre unique en France recrute en externe une douzaine de jeunes par an pour les amener, au bout de deux ans de formation, à être plongeurs démineurs. Un cursus très encadré qui met toutes les chances de leur côté.
« L’doel voor deze jongeren, âgévan 18 à 24 jaar, legt Michel Ravoisier uit, verantwoordelijk voor de opleiding, is echt om explosievenduiker te wordené». Maar wanneer zij hun dossier indienen bij het centrum, toegankelijk vanaf 18 jaar mits men het baccalaureaat heeft voltooid, beginnen zij met een selectieweek op de duikschool van Saint-Mandrier. Daar, geen tanks op de rug, maar alleen een eerste kennismaking met waterzekerheid en groepsleven, een essentiële factor voor hun succes. Van ongeveer 35 kandidaten worden er een dozijn geselecteerd. ». Mais lorsqu’ils déposent leur dossier au centre, accessible dès 18 ans à condition d’être bachelier, ils commencent par effectuer une semaine de sélection à l’Ecole de plongée de Saint-Mandrier. Là, pas de blocs sur le dos, mais simplement une première approche de l’aquaticité et de la vie de groupe, ciment indispensable à leur réussite. Sur environ 35 candidats, une douzaine sont retenus.
Voor hen begint dan het avontuur op de school van Conflans, dat hen twee jaar later, als alles goed gaat, naar hun droomberoep zal leiden. Van september tot eind april, geïntegreerd in een middelbare school voor marineonderhoud, worden ze opgeleid in mechanica, lassen en een theoretische cursus Duiker aan boord. Ze leren ook de basis van het duiken, in een 20-meter diepe duiktank nabij hun school. Twee weken duiken op zee en een maand aan boord van schepen maken hun praktische ervaring compleet. Tijdens deze acht maanden « prepa » leven en werken de studenten voortdurend samen. Sinds september 2022 delen ze een woonboot aangemeerd aan de oevers van de Seine, dicht bij hun onderwijsinstelling. Een manier van leven die de cohesie van de groep verhoogt en hun kansen op succes vergroot. Parallel aan hun opleiding, renoveren ze momenteel een schoener uit 1907, in samenwerking met de leerlingen van de beroepsschool die hen verwelkomt. Genoeg om nu al van de zee te dromen.
In 17 jaar, sinds de oprichting van het centrum, heeft niemand van hen opgegeven: 88% bleef bij de marine en 43% eindigt na twee jaar als explosievenduikers na de cursus Duiker aan boord te hebben gevolgd. Dit stelt de jongsten onder hen in staat om gecertificeerd te worden op 20-jarige leeftijd! Ze binden zich dan voor tien jaar, uiteraard verlengbaar. « C’is een passieberoep, en datégeeft hen allemaal de capaciteit’est çom te slagen, à benadrukt Michel Ravoisieré . Zeker,éze moeten sportief, watervaardig zijn, maar niet per se duikers. Wat ik vooral aanbeveel aan een jonge persoon die zich wil wagen aan deze opleiding is,om oud-leerlingen te ontmoeten, met nameûvia sociale media of tijdens de toelatingstests. En men moet niet vergeten dat êer duizend manieren zijn oméhet beroep van explosievenduiker uit te oefenen, à op land of als boordduiker,’in Frankrijk of’het buitenland. Het élèis ook deze wens om à nieuwe horizonten te ontdekken die we aan hen willen overdragen.é é»’»çons d’exercer le métier de plongeur démineur, à terre ou en étant embarqué, en France ou à lom ervoor te zorgen dat ze elkaar aflossen,tranger. C’est aussi cette envie de découvrir de nouveaux horizons que nous souhaitons leur transmettre. »
image d’ouverture © Sarah Lacarrere / Marine nationale / Défense