Pangatalan, het eiland van de degenkrabben: Een marien heiligdom onthuld door Laurent Ballesta

Laurent Ballesta, Wildlife Photographer of the Year voor de 4e keer!

Dit jaar werd de gerenommeerde natuurfotograaf Laurent Ballesta opnieuw gekroond tot Wildlife Photographer of the Year voor zijn uitzonderlijke portfolio. Hij opent de deuren naar een fascinerende wereld, die van de degenkrabben, deze raadselachtige wezens die de zeebodem al 150 miljoen jaar doorkruisen.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 1 — In de lente, bij volle maan, komt het vrouwtje terug naar de kust om buiten het water te leggen. Ze graaft een klein gaatje in het zand en legt daar enkele duizenden eieren in. Voor deze slechte zwemmer is het verlaten van de modderige bodem van de baai, het koraalrif over, en vervolgens de met zeegras bedekte lagune in zeer ondiep water een enorme energie-uitgave. (1 m)

Ontmoeting met een overlevende uit vervlogen tijden

Het observeren van een degenkrab is als reizen terug in de tijd. Haar onhandige beweging, zowel roeiend, trappelend als lopend over de bodem, getuigt van een tijdloze aanwezigheid. Niets lijkt haar te hebben gedwongen om te evolueren. Haar robuuste gang en onveranderlijke verschijning maken haar tot een ware overlevende, die de tijden heeft doorstaan zonder te worden beïnvloed door de ecologische crises die andere, snellere soorten hebben gedecimeerd. Dino’s zijn verdwenen, maar de degenkrab is er nog steeds. Een bescheiden overlevende die respect afdwingt.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 8 — Kampioen in overleven, al 450 miljoen jaar op aarde aanwezig, de soort wordt vandaag als kwetsbaar geclassificeerd, maar het eiland is voor haar een toevluchtsoord. (15 m)

Een levend fossiel, sinds eeuwen onveranderd

Al 150 miljoen jaar doorkruist de degenkrab de zeebodem zonder dat haar morfologie is geëvolueerd. Laurent Ballesta deelt zijn ervaring: « Ik zwem slechts drie uur naast haar, en ik houd haar moeiteloos bij. Ze lijkt meer op een tank dan op een jachtvliegtuig. » Dit mariene geleedpotige, dichter bij de reuze pissebed dan bij de kreeft, heeft een eenvoudige pantsering: een enkele ronde schaal die kop en borst bedekt, voorzien van enkele afschrikwekkende sporen. Haar « ogen » zijn laterale periscopen, gevoelige radars voor licht die dag en nacht onderscheiden, meer dan echte gezichtsorganen.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 9 — Degenkrab die sedimenten opheft tijdens haar beweging op de modderige bodem. (15 m)

Nachtelijke duik en ontdekking van het eiland Pangatalan

Na drie uur verkenning valt de nacht snel onder water, een fenomeen dat te wijten is aan breking. De schuine zonnestralen trekken zich terug en dompelen de oceaan in duisternis. De duik eindigt, en het team keert terug naar Pangatalan, een klein eilandje van 4 hectare in het noordoosten van Palawan, Filippijnen. Een onverwachte woning verwelkomt hen, het resultaat van het harde werk van Fred en Chris Tardieux, een gepassioneerd Frans echtpaar dat ervoor heeft gekozen zich daar te vestigen en het ecosysteem te herstellen.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 2 — Het eilandje Pangatalan ligt aan de rand van een enorme baai. Haar wateren zijn niet doorzichtig, maar eerder groen, rijk aan plankton en organisch materiaal, alles wat nodig is om een gewond ecosysteem te voeden en te genezen dat enorme zeewaaiers en andere filterende ongewervelden herbergt. (12 m)

Pangatalan: een eiland dat uit zijn as herrijst

Gedurende tien jaar hebben Fred en Chris, geholpen door de lokale bevolking, 60.000 bomen en planten, evenals 10.000 mangroven opnieuw geplant om de mangrove te hervormen. Vervolgens begonnen ze met de restauratie van het koraalrif, waarbij ze de mariene bioloog Thomas Pavy inschakelden om een ecologische diagnose te stellen en te werken aan de classificatie van het eiland als natuurreservaat. Samen hebben ze bijna 300 betonnen modules geïnstalleerd om gebroken koralen te bevestigen, waardoor de natuurlijke riffen opnieuw kunnen groeien. In 2016 werd het eiland officieel uitgeroepen tot beschermd zeegebied door de Filipijnse overheid.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 3 — Dit vrouwtje draagt een mannetje op haar rug, die weliswaar goed is aangepast aan de rondingen van zijn partner, maar ronduit weinig expressief en een beetje traag in de omgang is: het paren zal 15 dagen duren, gedurende welke de dame deze huwelijkslast moet dragen totdat haar impotente man eindelijk doet wat hij zou moeten doen! (15 m)

Een herstellend ecosysteem

Pangatalan komt van ver, heeft te maken gehad met ontbossing en overbevissing. Desondanks herleeft de hoop. Het eiland is nu beschermd, ook al betekent dit dat lokale vissers moeten worden weggehouden, geconfronteerd met een overlevingsdilemma. Het rif komt langzaam weer tot leven, en het team van Laurent Ballesta is er om deze wedergeboorte te bestuderen en in beeld te brengen. Hoewel de grote vissen op zich laten wachten, is de biodiversiteit aanwezig, klaar om haaien en doejongs te verwelkomen.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 6 — De degenkrab heeft tien ogen! Voor acht ervan gaat het eerder om een orgaan, het ommatidium, dat kan worden beschouwd als een lichtontvanger en alleen bewegende objecten detecteert. Ze heeft ook twee facetogen, die eveneens erg rudimentair zijn en een beeld bieden met een resolutie van ongeveer 40 x 25 pixels. (10 m) –

Fotografie en hoop: Vangst van de wedergeboorte

In afwachting van de terugkeer van de biodiversiteit gaan de duiken door. Florian maakt fotogrammetrische 3D-modellen van de kunstmatige riffen om hun evolutie te volgen. Voor Laurent Ballesta krijgt fotografie een nieuwe dimensie: « Het gaat niet langer alleen om het verfraaien, maar om het illustreren van hoop, het zoeken naar tekenen van een nieuw begin. » Het groene water in de baai, rijk aan plankton, voedt en geneest het herstellende ecosysteem.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 4 — Er bestaan in feite 4 soorten degenkrabben. Hier is het onmogelijk om je te vergissen met dit individu. Het is duidelijk een mannetje en een Tachypleus tridentatus, want alleen deze soort heeft een inkeping aan de voorkant van het schild om beter in het harnas van zijn partner te passen wanneer hij probeert op haar rug te klimmen. (12 m)

Op zoek naar sporen:

Elke ochtend zijn de degenkrabben aanwezig. Cédric, de assistent van Laurent Ballesta, doorzoekt onvermoeibaar de moddervlakte om ze te lokaliseren, door hun sporen te volgen. De staart van de degenkrab laat een lichte groef achter in haar spoor, een vluchtig spoor dat Cédric probeert te volgen. Op een dag ontdekt hij een dubbele spoor en volgt de route om een parend stel te vinden. Het mannetje, voorzien van een inkeping om zich aan zijn partner vast te klampen, blijkt weinig ondernemend, en het paren duurt 15 dagen, waarbij het vrouwtje deze last moet dragen.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 5 — Het oppervlak van haar schild is glanzend maar verre van glad, het is bezaaid met minuscule stekels en bestaat uit een complexe chitineuze structuur die, van bovenaf gezien, lijkt op een opgedroogde rivier. (10 m)

Voortplanting en symbiose:

Na het paren keren de vrouwtjes terug naar de kust om hun eieren in het zand te leggen. Onbevrijd van hun reproductieve verplichtingen keren de degenkrabben terug naar de diepten, geëscorteerd door gouden trevallies, opportunistische vissen die profiteren van het gewoelde zand van de degenkrab. Onder het pantser van deze laatste onthult zich een andere wereld: een populatie garnalen die tussen haar poten leeft.

Laurent ballesta degenkrabben pangatalan 7 — Een heel ecosysteem verbergt zich binnenin haar pantser. Wat lijkt op haren langs haar lichaam zijn hydroïden, kleine ongewervelde dieren verwant aan kwallen. Bij nader inzien zijn er minstens drie garnalen te onderscheiden, vastgeklampt aan haar scharen en kieuwen. (10 m)

De menselijke bedreiging:

Het rustige leven van de degenkrab lijkt eeuwig, maar de mens heeft een schat in haar ontdekt: haar blauwe bloed. Deze hemocyanine, die Amebocytenlysaten bevat, is essentieel voor het detecteren van bacteriën in vaccins. De exorbitante prijs van dit bloed (14.000 dollar per liter) leidt tot de vangst van 500.000 degenkrabben per jaar, waarvan 30% van het bloed wordt afgenomen. Verzwakt, sterven de overlevenden vaak na de operatie. In de Delaware-baai is 75% van de degenkrabben sinds de jaren 80 verdwenen, waardoor de soort kwetsbaar is geklasseerd. Gelukkig vindt de degenkrab op Pangatalan een toevluchtsoord. Het beschermen van het eiland is het beschermen van deze wezens. Een eiland, een degenkrab, een idylle.

Dit artikel, oorspronkelijk geschreven door Laurent Ballesta voor de papieren uitgave van PLONGEZ!, is aangepast voor het web.