Dit slangvormige dier is inderdaad een lid van de grote familie van vissen. Hoewel de Mediterrane murene (Muraena helena) een maximale lengte van 1,50 meter kan bereiken, komt het vaker voor dat je dieren tegenkomt die 70 tot 90 cm lang zijn. Aanwezig op rotsachtige bodems tot ongeveer honderd meter diepte houdt ze ervan om overdag haar lichaam te verbergen om ‘s nachts te jagen.Foto hierboven: © Yann Valton
- Een slecht zicht: het zicht van de murene is niet haar grootste troef. ‘s Nachts is dat niet per se heel nuttig. Ze onderscheidt voornamelijk bewegingen en vormen. Wanneer iets nadert, opent ze haar bek om het water te ‘proeven’ en zo te analyseren wat er voor haar is.
- Een uitzonderlijk reukvermogen: de buisvormige neusgaten van de murene zijn bedekt met zeer veel kleine trillende haartjes die alle geurige deeltjes om het dier heen opvangen. De oriëntatie van deze neusgaten stelt het dier in staat om gemakkelijk de oorsprong van een geur te detecteren en zo zijn prooi gemakkelijk te vinden.
- Slechts één vin: de borst- en buikvinnen van de murene ontbreken volledig. De rug-, staart- en anale vinnen zijn daarentegen verbonden in één enkele vin die loopt van de achterkant van zijn kop tot aan zijn anus. Deze unieke vin golft mee met de bewegingen van de vis en versterkt dit slangachtige aspect.
- Geen schubben: het lichaam van de murene heeft geen schubben maar is bedekt met een dikke, zeer glibberige en beschermende slijmlaag. Haar gladde huid biedt haar dus een grotere bewegingsvrijheid tussen spleten en rotsen.
- Een buitenaards wezen onder water: röntgenfoto’s van murenen hebben aangetoond dat ze eigenlijk een tweede kaak hebben die zich in de keel bevindt. Deze tweede beweeglijke kaak verplaatst zich zeer snel wanneer de murene haar bek opent en een prooi grijpt, waardoor het mogelijk is de prooi diep in haar keel te trekken, zonder enige kans op ontsnapping.
- Geen tandarts nodig: de scherpe tanden van de murene blijven altijd zeer effectief. Het dier heeft een bijzonder mede-helper, altijd aanwezig in haar schuilplaats, om voor haar tanden te zorgen: de poetsgarnaal (Lysmata seticaudata). In deze commensale associatie profiteert de murene van een regelmatige reiniging van haar tanden en in ruil daarvoor ontvangt de garnaal al het verzamelde voedsel.
- Kan « knopen in haar buik » krijgen: de murene gebruikt een bijzondere techniek om grote prooien zoals octopustentakels te verscheuren. Ze maakt een soort knoop aan de basis van haar staart. Ze laat deze knoop omhoog gaan door haar lichaam te golven en wanneer deze de kop bereikt, slingert ze deze krachtig naar achteren, waarbij ze de kracht van haar lichaam benut om haar prooi te splitsen.
- Een groei vol transformatie: de voortplanting vindt plaats in de zomerperiode, waarin duizenden eieren op zee worden vrijgelaten. Uit de eieren komen piepkleine leptocephaluslarven (die op een wilgenblad lijken) voort die op de stromingen volgen voordat ze na de metamorfose naar het volwassen stadium de rotsachtige bodems opnieuw veroveren.
- Een naam die voor verwarring zorgt: de volksnaam van de murene komt uit het oude Frans moreine, dat is afgeleid van het Latijnse muraena. De Latijnse naam muraena stamt op zijn beurt af van het oude Grieks dat paling betekent.
- Een slechte reputatie: de reputatie van de murene komt waarschijnlijk voort uit de geschriften van Plinius de Oudere die vermeldde dat Vedius Pollio, een zeer rijke Romeinse zakenman, in de 1e eeuw voor Christus plezier had in het gooien van zijn vijanden en slaven in bassins gevuld met murenen. Tegenwoordig blijven vissers voorzichtig met het dier dat toch pijnlijke wonden kan toebrengen die gemakkelijk kunnen infecteren.
Fabien Valladier
