Duiken met de chokkas: verken het spectaculaire ballet van inktvissen in Zuid-Afrika

Gelegen tussen Jeffreys Bay, beroemd als ‘De Mekka van het surfen’, en het Tsitsikama Nationaal Park, in het hart van de Oost-Kaap provincie in Zuid-Afrika, ontpopt het charmante vissersdorp St Francis Bay zich als een idyllische plek voor fotografen en natuurliefhebbers. Tussen september en november is het de ideale gelegenheid om te duiken te midden van duizenden inktvissen, ‘chokkas’ genaamd, die komen paren.

Een historisch dorp

Ontstaan in de jaren dertig uit de rotsen en zandduinen, was St Francis Bay altijd al een rijkdom aan vis en schaaldieren. Het is pas in de jaren 80 dat Zuid-Afrikanen ontdekken dat Oyster Bay, letterlijk ‘de baai van de Oesters’, ook een waar eldorado is voor inktvissen. Al snel stromen vissers naar de baai van St Francis op zoek naar wat ze ‘het witte goud’ noemen. Aanvankelijk opereert de vloot vanaf de noordelijke basis van de Kromme rivier en gaat dagelijks de zee op.

In de loop der tijd ontwikkelt de visindustrie zich, wat leidt tot een toename van het aantal boten, die steeds groter worden en voorzien van hutten voor de bemanning, waardoor ze langer kunnen vissen. De komst van de eerste vriestrawlers aan het begin van de jaren 90 stelt de boten in staat om tot drie weken op zee te blijven, op voorwaarde dat de bemanning voldoende voorraden en water heeft. Echter, op dat moment beschikt St Francis niet over de juiste infrastructuren en verhuist de vloot naar Port Elizabeth totdat de opening van Port St Francis in 1997. Vandaag is deze haven de enige particuliere vissershaven in Zuid-Afrika en vertegenwoordigt het de laatste bastion van ambachtelijke inktvisvisserij, voornamelijk geëxporteerd naar Europa.

Het leven van de ‘chokkas’

De inktvis ‘Loligo vulgaris reynaudii’, die het hele jaar door aanwezig is, heeft een relatief kort leven (2 tot 3 jaar) waarin het zich voortplant en jaagt in kustwateren. Een vraatzuchtige roofdier ondanks zijn grootte, jaagt het in scholen op kleine vissen, terwijl het zelf de prooi is van zeehonden, haaien en roggen, evenals van andere sportvissoorten zoals tonijn en makreel. Sommige scholen leggen tot 200 km af om de koude wateren van de westkust van Zuid-Afrika te bereiken, terwijl anderen dichtbij de broedplaatsen blijven.