De vrijwillige onderdompeling van schepen als kunstmatige riffen is een onderwerp dat ons boeit. We hebben dit thema behandeld in een eerder nummer van Duik erin! (N°38), en sindsdien zijn de ontwikkelingen bemoedigend. We hebben contact opgenomen met Julien Belda van SAS BELDA Consultant, de auteur van de eerste juridische en economische studie over de kwestie, om de laatste hindernissen weg te nemen. De hoop is zeker aanwezig!
Een complexe juridische context
De vrijwillige onderdompeling van schepen stuit op een complex juridisch kader. De positie van de Franse staat berust voornamelijk op een restrictieve interpretatie van het Verdrag van Barcelona. Toch hebben ondertekenende landen zoals Cyprus, Malta, Kroatië, Libanon en Israël al met succes depolluerende onderdompelingen uitgeprobeerd. Julien Belda merkt op dat in sommige van deze landen Europa zelfs subsidies verleent voor deze initiatieven, zonder dat het Comité van het Verdrag van Barcelona bezwaar heeft gemaakt.
Schepen heroverwegen als kunstmatige riffen
In 2009 meldde een UNEP-rapport dat schepen de meest geschikte structuren zijn voor het creëren van kunstmatige riffen. In plaats van ze als verlaten wrakken te beschouwen, zou het verstandig zijn ze als ‘kunstmatige riffen’ te zien. In Frankrijk is het onderdompelen van kunstmatige riffen al decennia legaal, mits het wordt gedaan voor andere doeleinden dan verwijdering, zoals aangegeven in artikel 4, 2. van het Verdrag van Barcelona.
Julien Belda benadrukt dat het om een ‘juridische truc’ gaat die de wetgeving over de onderdompeling van schepen zou kunnen veranderen.
Het verdrag verbiedt de ‘tijzinking van schepen voor simpele verwijdering,’ wat betekent dat het illegaal is om een schip alleen maar tot zinken te brengen om de verwijderingskosten te verlagen. Daarentegen draagt een rifschip, zorgvuldig gezuiverd en gereinigd, bij aan het algemeen belang.
De politieke hindernissen overwinnen
Maar wat remt dit project dan af? Het is geen juridische kwestie meer, want het internationale en Franse recht verzet zich niet langer tegen dit soort operaties. Wat blokkeert, zijn de politieke keuzes. Bijvoorbeeld, de onderdompeling van de Augustin Fresnel in 2003 op Guadeloupe, werd uitgevoerd op basis van het Franse recht zonder toepassing van het Verdrag van Barcelona.
Julien Belda stelt dat er nog vooroordelen overwonnen moeten worden zodat de staat gunstig kan staan tegenover de kans op onderdompeling. Effectstudies, milieuramingen en openbare onderzoeken zullen volgen om de ecologische en economische impact te analyseren, met inachtneming van veiligheid en andere factoren.
De voordelen van de onderdompeling
De voordelen van zo’n onderdompeling zijn talrijk, met name:
- Milieu : Creëren van eilanden van biodiversiteit, met tot 340% meer leven. IJzeren schepen bevorderen ook de ontwikkeling van plankton, essentieel voor de voedselketen.
- Economisch : Voorbeelden zoals de Zenobia in Cyprus, die 25 miljoen euro per jaar genereert voor de lokale economie, illustreren dit potentieel goed. Ter vergelijking, het vliegdekschip Oriskany in de VS brengt jaarlijks meer dan 90 miljoen dollar op.
- Cultureel : Het vervangen van verouderende wrakken, vaak levensbronnen, is essentieel voor het behoud van ons maritiem erfgoed. Deze riffen kunnen aantrekkelijke duiklocaties worden.
Een nationale strategie voor de toekomst
In La Ciotat wordt een onderzoeksproject voor onderdompeling uitgevoerd, met de medewerking van de gemeente en de visserijvereniging. Er is een brief gestuurd naar de DDTM en het Secretariaat-Generaal van de Zee, en de projectleiders wachten momenteel op een antwoord. Julien Belda concludeert dat om vooruitgang te boeken, een nationale strategie voor de redelijke onderdompeling van gezuiverde en veilig gemaakte schepen noodzakelijk is, met het oog op het algemene belang.
Voor verder lezen
Om dieper op het onderwerp in te gaan, kunt u de studie van Julien Belda raadplegen, beschikbaar op Belda Consultant : » Juridische aspecten van de onderdompeling van schepen om de blauwe economie van de kust, ecologische restauratie en de creatie van nieuwe duikspots in de Middellandse Zee te bevorderen ».
Deskundigenadvies
Getuigenis – Nicolas Barraqué, fotograaf en directeur van het magazine Duik erin!
« Een eerste experiment met een klein rifschip in een geschikte zone zou de economische en ecologische efficiëntie van deze maatregel kunnen evalueren. Het speelse rif van Agde, gemaakt van beton, heeft hoge onderdompelingskosten, terwijl een rifschip rendabeler zou kunnen zijn, zowel financieel als ecologisch. »
De vrijwillige onderdompeling van schepen als kunstmatige riffen vertegenwoordigt een enorme kans voor het behoud van onze maritieme ruimte en duurzame ontwikkeling. Duikers en actoren in de maritieme sector zouden zich moeten mobiliseren om deze praktijk te stimuleren, die voordelig is voor de biodiversiteit en de lokale economie.
Dit artikel, oorspronkelijk geschreven door Isabelle Croizeau voor onze papieren editie, is aangepast voor het web.
openingsafbeelding © Dominique Barray