Zeehonden, van pool tot pool – Ze bestuderen en beschermen hen

Deze dieren, vaak gezien als schattige wezens die zich op het strand of ijsbanken koesteren, wekken onmiddellijk sympathie op. Het is echter cruciaal te onthouden dat het wilde dieren blijven, weinig gewend aan menselijke aanwezigheid, wiens rust vaak verstoord wordt. Daarom worden in Frankrijk en elders diverse onderzoeks- en beschermingsprogramma’s geïmplementeerd, die bedoeld zijn om onze kennis over deze dieren te verdiepen en hun leefgebieden te behouden.

In Frankrijk: De Grijze Zeehonden en Gewone Zeehonden van de Baai van de Somme

Nadat ze in de jaren 1960 uit de regio waren verdwenen, hebben de zeehonden geleidelijk de noordkust van Frankrijk heroverd, afkomstig van andere Europese kolonies. De Baai van de Somme is tegenwoordig een favoriete plek voor deze zeezoogdieren. In het hart van het Parc naturel marin des estuaires picards en de zee van Opale, vinden we twee soorten: de gewone zeehond (Phoca vitulina) en de grijze zeehond (Halichoerus grypus). Het zeepark, geïntegreerd in het Frans Bureau voor Biodiversiteit (OFB), werkt nauw samen met onderzoekers en lokale verenigingen om deze dieren te bestuderen en hun welzijn in de estuaria van de regio te bevorderen.

Carole Perron, projectmanager voor Mariene en Estuariene Ecosystemen bij de OFB, legt uit: « Alles begon met een groot project genaamd Eco-Seal ». Gelanceerd in 2017 door het Biological Study Center van Chizé, had dit project tot doel wetenschappelijke basis te leggen voor een beter begrip van zeehonden en hun interacties met menselijke activiteiten. Er werden drie grote studies uitgevoerd in dit kader: de telling van populaties, het volgen van hun bewegingen en de analyse van hun dieet.

Drie Belangrijke Studies over Zeehondenkennis

• De populatietelling: De eerste stap bestond erin het aantal zeehonden van elke soort te bepalen in een gebied dat zich uitstrekt van de Belgische grens tot de Baai van de Somme. « Daarna financierden we verschillende opvolgingen van deze tellingen in 2020, 2021 en 2023 », voegt Carole Perron toe, « en zo ontdekten we dat er een toename van het aantal dieren is! » De resultaten zijn bemoedigend: het aantal grijze zeehonden steeg van 400 in 2017 tot 515 tijdens de laatste campagne, terwijl de populatie gewone zeehonden steeg van 700 tot 883 individuen. Dit is de grootste kolonie gewone zeehonden in het Franse vasteland. « De luchtverkenningen vonden gelijktijdig plaats tijdens de periode waarin de zeehonden het meest talrijk zijn op de rustplaatsen, namelijk in de zomer », preciseert de projectmanager.
• Het volgen van de bewegingen: Deze studie heeft de jachtgebieden van zeehonden in kaart gebracht en de tijd geëvalueerd die ze in de wateren van het zeepark doorbrengen. Een eerste fase werd uitgevoerd tussen 2008 en 2012, daarna herhaald tussen 2019 en 2020. Zenders werden op 12 gewone zeehonden en 15 grijze zeehonden geplaatst om de gegevens te verzamelen. « Uit deze studie bleek dat gewone zeehonden vrij honkvast zijn, dat wil zeggen dat ze relatief dichtbij de kust blijven en 88% van hun tijd binnen het zeepark doorbrengen. De grijze zeehonden daarentegen zijn grote reizigers en besteden slechts 41% van hun tijd in onze wateren. Ze kunnen naar het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Nederland zwemmen en keren slechts terug tussen de lente en de herfst om uit te rusten of te baren », legt Carole Perron uit. Hoewel ze soms dezelfde rustplaatsen delen, vertonen beide soorten verschillend gedrag.
• De analyse van het dieet: De derde studie onthulde dat gewone zeehonden en grijze zeehonden niet exact hetzelfde dieet delen. Hoewel hun prooien elkaar overlappen, verschilt de grootte daarvan. De analyse van feces (uitwerpselen) verzameld op de rustplaatsen toonde aan dat « het dieet van gewone zeehonden voor meer dan 80% uit platvissen bestaat (schol, bot, gewone tong, kleine tongen, kleine geelsnaveltongen). Bij grijze zeehonden bestaat het voor meer dan de helft uit platvissen (schol, bot, gewone tong…), een derde uit rondvissen (voornamelijk haringen) en ongeveer 10% uit weekdieren (hoofdzakelijk koppotigen). »

Strijd Tegen Verstoring: Een Belangrijke Uitdaging

De terugkeer van zeehonden naar de kust heeft een echte interesse van het publiek gewekt, wat heeft geleid tot een toename van het aantal waarnemers. « Het is noodzakelijk om maatregelen te nemen om de verstoring van dieren tot een minimum te beperken » legt Carole Perron uit, « de rustplaatsen bevinden zich op het getijdengebied en zijn erg toegankelijk. » Geleide observatieactiviteiten worden aangeboden, maar veel mensen bezoeken de locaties autonoom, te voet, met een kajak of per boot. Het zeepark werkt samen met lokale verenigingen zoals Picardie Nature, de natuurreservaten, het Pelagis Observatorium en het Nationale Netwerk voor aanspoelingen van zeezoogdieren om communicatie- en bewustwordingscampagnes te leiden. Een gedragscode wordt aan bezoekers verspreid, waarin de gebaren worden uitgelegd om zeehonden te observeren zonder ze te storen.